Νεώτεροι Χρόνοι

Από την Τουρκοκρατία μέχρι την Παλιγγενεσία

Τα επεισόδια του δράματος αυτής της περιόδου, μέχρι αυτό να έλθει σε αίσιο πέρας, είναι πολλά. Θα αναφερθούν τα πιο περί το 1570) για την οργάνωση σταυροφορίας από τους ηγεμόνες της Ευρώπης. Αλλά πιο σπουδαία σημασία, από ό,τι αποδείχθηκε, είχε το γεγονός της εμφάνισης, γύρω στα 1550, του Τριανταφυλλάκου Τσεργίνη στο Λιμποβίσι· πρόκειται για το γενάρχη της οικογένειας των Κολοκοτρωναίων, που θα χαρίσει στην Αρκαδία γενιές ηρώων.

Η τουρκική κατοχή θα διακοπεί για 28 χρόνια (1687-1715) από την Ενετική κατοχή. Οι Αρκάδες πολεμούν αρχικά στο πλευρό του Μοροζίνη και κυριεύουν (Ιούνιος του 1687) το φρούριο της Καρύταινας αιχμαλωτίζοντας περί τους 1300 Τούρκους. Η ζωή όμως, κάτω από το νέο δυνάστη δεν θα είναι καλύτερη, σε σημείο που οι ντόπιοι να νοσταλγούν τους Τούρκους, προτιμώντας τους από τους ομόθρησκους Ενετούς. Δεν είναι παράδοξο, λοιπόν, που οι Τούρκοι επανέρχονται μέσα σε σύντομο χρονικό διάστημα. (Πρόκειται για την ανακατάληψη που επικυρώθηκε με την «Ειρήνη του Πασσάροβιτς» το 1718). Μικρή μόνο αντίσταση προεβλήθη απαραίτητα. Λίγα μόλις χρόνια μετά την έναρξη της τουρκικής κατοχής, κατά το λεγόμενο Α΄ ενετοτουρκικό πόλεμο (1463-1479), ο Πέτρος Μπούας οδηγεί τους Αρκάδες εναντίον των Τούρκων. Δυναμική είναι, έπειτα, η παρουσία των εντοπίων και κατά τους χρόνους δράσης του Γενοβέζου Αντρέα Ντόρια (1532-1571). Ένας Αρκάς, πάλι, ο αγνοημένος Γεώργιος Μειζότερος από την Τριπολιτσά, εργάζεται (στον κάμπο του Δάρα από το Δήμο Κολοκοτρώνη με τον οποίο συνέπραξαν 200 άνδρες από το Χρυσοβίτσι, το Αρκουδόρεμα και την Αλωνίσταινα, αλλά η αποτυχία του εγχειρήματος ήταν προδιαγεγραμμένη…

Κατά τη νέα περίοδο της Τουρκοκρατίας περίοπτη θέση στα πολιτικοτρατιωτικά πράγματα της Πελοποννήσου καταλαμβάνει η Τριπολιτσά, στην οποία το 1781 μεταφέρει την έδρα του ο Μόρα – Βαλεσής, δηλαδή ο Τούρκος διοικητής του Μοριά. Ένα άλλο κέντρο που θα συμβάλει, από το 1764 τουλάχιστον κ.ε, στην πνευματική αναγέννηση, είναι η Σχολή της Δημητσάνας. Σ’ αυτήν σπούδασαν δεκάδες διαπρεπείς ιεράρχες, μεταξύ των οποίων και ο Δημητσανίτης Ανανίας Λαμπάρδης, ιδρυτής των δύο πρώτων μπαρουτόμυλων και ένας από τους κύριους υποκινητές της εξέγερσης του 1770, κατά την οποία και πάλι οι ελπίδες των ραγιάδων για τον «Μόσκοβο» που επρόκειτο να «φέρει το σεφέρι Μοριά και Ρούμελη» διαψεύσθηκαν οικτρότατα. Η αποχώρηση των Ορλώφ άφησε τους Έλληνες επαναστάτες ανυπεράσπιστους στην εκδικητική μανία των Τούρκων και των 10.000 Αλβανών που είχαν κληθεί να συνδράμουν στην επιχείρηση καταστολής της εξέγερσης. Επειδή, όμως, η δράση των τελευταίων είχε αρχίσει να γίνεται επικίνδυνη και για τους Τούρκους, αυτοί, το 1779, αναγκάζονται να προσφύγουν στη βοήθεια των Ελλήνων αρματολών, μεταξύ των οποίων εξέχουσα θέση κατέχει ο πατέρας του Θεόδωρου Κολοκοτρώνη, Κωνσταντίνος. Η σχέση φιλίας, βέβαια, ανάμεσα στους Τούρκους και τους αρματολούς δεν υπήρξε σταθερή, κυρίως γιατί στηριζόταν πάνω στη σαθρή βάση των συγκεκριμένων συγκυριών. Έτσι, ένα χρόνο μετά, ο Κωνσταντίνος Κολοκοτρώνης και ο Παναγιώτης Βενετσανάκος πολιορκούνται από τους Τούρκους στον πύργο της Καστάνιτσας και βρίσκουν μαρτυρικό θάνατο. Το 1785, πάντως, ο Μόρα – Βαλεσής αναγνωρίζει τον αρματολισμό ως επίσημη αρχή και στην ομοσπονδία των αρματολών, που επικεφαλής της είναι ο Μπαρμπατσιώτης Ζαχαριάς, συμμετέχουν πολλοί δραστήριοι Αρκάδες καπετάνιοι. Η εικοσαετής περίπου ισχύς του «περίεργου» αυτού καθεστώτος (καταργείται το 1803) προσέφερε στους Έλληνες πολύτιμη εμπειρία και εμπιστοσύνη στις δυνάμεις τους σε σημείο ώστε να πάψουν να προσμένουν την έξωθεν βοήθεια και να αρχίσουν την προετοιμασία της Επανάστασης του 1821 στηριζόμενοι στις δικές τους δυνάμεις.

Η συμβολή των Αρκάδων στην οργάνωση και στελέχωση της «Φιλικής Εταιρείας» ήταν και πολυπρόσωπη και αποφασιστικού χαρακτήρα. Το ίδιο λαμπρή είναι και η συμμετοχή τους στον αγώνα που κατάφερε να αποσείσει το ζυγό της δουλείας. Ατελείωτοι είναι οι κατάλογοι των Αρκάδων αγωνιστών αλλά και των Αρκαδικών τόπων όπου σημειώθηκαν συγκρούσεις καθοριστικής σημασίας για την τελική έκβαση. Η Τριπολιτσά ιδιαίτερα, μπορεί άνετα να καυχηθεί ότι αποτέλεσε την κρηπίδα πάνω στην οποία χτίστηκε το οικοδόμημα του νεοελληνικού κράτους.

Η έστω και περιληπτική εξιστόρηση των γεγονότων αυτής της περιόδου που έχουν σημείο αναφοράς τους Αρκάδες αγωνιστές και τη γη της Αρκαδίας θα μετέτρεπε την «ιστοσελίδα» αυτή σε ογκώδη τόπο του διαδικτύου. Επειδή θεωρούμε κιόλας, ότι πρόκειται για πρόσωπα και γεγονότα γνωστά τοις πάσι, σταματούμε εδώ την αναφορά σ’ αυτήν την περίοδο, και επιχειρούμε εντέλει μια σύντομη καταγραφή των δεδομένων που σκιαγραφούν τη φυσιογνωμία της Αρκαδίας κατά τους δύο σχεδόν αιώνες του ελεύθερου βίου.


Γεωργία Δάλκου – Φιλόλογος
 
Κατασκευή Ιστοσελίδων netstudio